ข้าศึกภายใน

( Somboon )

ข้าศึกภายใน ๓ ประการเป็นไฉน คือ โลภะ ๑ โทสะ ๑ โมหะ ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อกุศลธรรม ๓ ประการนี้แล เป็นอมิตรภายใน เป็นศัตรูภายใน เป็นเพชฌฆาตภายใน เป็นข้าศึกภายใน

ข้าศึกภายใน

    “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อกุศลธรรม ๓ ประการนี้ เป็นมลทินภายใน (มลทินของจิต) เป็นอมิตรภายใน เป็นศัตรูภายใน เป็นเพชฌฆาตภายในเป็นข้าศึกภายใน ๓ ประการเป็นไฉน คือ โลภะ ๑ โทสะ ๑ โมหะ ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อกุศลธรรม ๓ ประการนี้แล เป็นอมิตรภายใน เป็นศัตรูภายใน เป็นเพชฌฆาตภายใน เป็นข้าศึกภายใน” (พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ เล่ม ๑ ภาค ๔ หน้าที่ ๕๓๙)
      ภัยที่หลายคนประสบไม่ว่าจะเป็นน้ำท่วม ไฟไหม้ แผ่นดินไหว หรือโรคภัยไข้เจ็บที่เกิดขึ้นในเวลานี้ เป็นต้น เป็นภัยภายนอกซึ่งก็เป็นภัยที่น่ากลัวเพราะนำมาซึ่งความทุกข์ ความเดือดร้อน แต่บางครั้งบางคราวก็สามารถป้องกัน หรือหลบหลีกเอาตัวรอดจากภัยเหล่านั้นได้ 
     แต่ภัยที่น่ากลัวที่สุด ซึ่งเป็นภัยภายใน มีในขณะนี้จริงๆ คือกิเลสอกุศลธรรมทั้งหลาย มีโลภะ โทสะ โมหะ เป็นต้น ผู้ที่ไม่ใช่พระอรหันต์ยังมีอยู่ครบ ซึ่งเป็นภัยที่น่ากลัวที่สุด ลึกที่สุดคือ อวิชชา ความไม่รู้สภาพธรรมตามความเป็นจริง เพราะยังมีกิเลสอยู่นี้เองจึงเป็นเหตุให้สังสารวัฏฏ์ดำเนินต่อไป มีการเกิดในภพต่างๆ ทำให้ได้ประสบกับภัยต่างๆ มากมาย เดือดร้อนอย่างไม่มีวันจบสิ้น ถึงแม้ว่าจะไม่ได้ประสบกับภัยภายนอกตามที่กล่าวถึง แต่ก็ต้องมีทุกข์เพราะกิเลสต่อไป
    หนทางที่จะเป็นเครื่องป้องกันภัยภายใน มีหนทางเดียวเท่านั้น คือ การอบรมเจริญปัญญา สะสมกุศลในชีวิตประจำวัน ควบคู่ไปกับการฟังพระธรรมศึกษาพระธรรมที่พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดง ซึ่งจะเป็นไปเพื่อการขัดเกลาภัยภายในคือกิเลสไปตามลำดับ จนกว่าจะสามารถดับกิเลสทั้งปวงได้อย่างหมดสิ้น ไม่มีกิเลสใดๆ เกิดขึ้นอีก ไม่ต้องมีการเกิดมาประสบกับภัยต่างๆ อีกต่อไป ซึ่งจะเห็นได้ว่าผู้ที่ประสบภัยภายนอก ก็เพราะยังมีภัยภายในคือกิเลสเป็นเหตุ แต่ผู้ที่มีภัยภายในสงบระงับแล้ว ก็ไม่ต้องประสบกับภัยภายนอกอีก.